‘Verilerle Türkiye’de İnanç ve Dindarlık’ başlıklı Türkiye Genel Sosyal Saha Araştırması (TGSS), Türkiye toplumunun büyük çoğunluğunun Allah’a inandığını ortaya koydu. Düzenli namaz kılanların oranı yüzde 40'ta kalırken, her 4 kişiden 3'ü oruç tuttuğunu beyan etti.
Zübeyir Nişancı ve Hüseyin Sağlam tarafından yönetilen Verilerle Türkiye’de İnanç ve Dindarlık araştırmasında göre en çok uygulanan dini pratik ise oruç tutmak.
Ankete katılanların sadece %1,51’i “Allah’a inanmıyorum.” ifadesini seçerken, %1,85’i “Allah’ın varlığı hakkında net fikrim yok ve Allah’ın varlığını bilmenin bir yolu olduğunu düşünmüyorum.” ifadesini tercih etti. %0,93’lük bir kesim ise “Allah’a inanmıyorum, ancak bir tür yüksek güce inanıyorum.” yanıtını verdi. Böylece, inançsızların toplam oranı %4,29’a oldu. Kararsızlar kategorisi ise %1,66’da kaldı.
Katılımcıların %4,60’ı “Şüphelerim olsa da Allah’a inandığımı hissediyorum.” ifadesiyle inancında zaman zaman tereddüt yaşasa da Allah’a inandığını belirtti. En büyük grup olan %89,45 ise “Allah’ın gerçekten var olduğunu biliyorum ve bundan hiç şüphem yok.” ifadesini seçti. Bu iki yanıt birlikte ele alındığında, Allah’a inananların oranı %94,05’e ulaştı.
Bununla birlikte, 18–24 yaş grubunda Allah’a inandığını belirtenlerin oranı %90a düştü. Bu oran gençler arasında inançlı kesimin oldukça yüksek olduğunu ortaya koymakla birlikte, diğer yaş gruplarına kıyasla bir düşüşün mevcut olduğuna işaret ediyor.
Yükseköğretim grupları incelendiğinde, TGSS 2024 bulgularına göre üniversite mezunlarının %89’u, lisansüstü eğitim görmüş olanların ise %87’si Allah’a inandığını belirti.
Bununla birlikte batı bölgelerinde oranlar %91–94 aralığında seyrederken, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde %95’in üzerinde ölçüldü. Özellikle Kuzeydoğu Anadolu (%99) ve Doğu Karadeniz (%98) bölgeleri en yüksek oranların kaydedildiği yerler oldu.
Düzenli namaz kılanların oranı yüzde 40’ta kaldı
TGSS 2024 araştırmasına göre, toplumun %36’sı namazı “hiçbir zaman” ya da “nadiren” kıldığını belirtti. %24’lük bir kesim “ara sıra” kıldığını ifade ederken, %40’ı ise “sık sık” veya “her zaman” kıldığını söyledi.
Bulgular, bugün itibarıyla genç yaş gruplarında düzenli namaz kılma oranının düşük, ileri yaşlarda ise daha yüksek olduğunu gösteriyor. 18–24 yaş grubunda düzenli kılanların oranı %26 iken, 65 yaş ve üzerindekilerde bu oran %55 oldu. Hiç kılmayanların oranı ise gençlerde %45 ile en yüksek seviyedeyken, 65 yaş ve üzerindekilerde %27’ye düştü. Orta yaş gruplarında (35–54 yaş) düzenli kılanların oranı %41–46 arasında oldu.
Cuma namazı sorulduğunda ise erkeklerin %76’sı cuma namazını düzenli olarak (her hafta ya da ayda birkaç kez) kıldığını belirtirken, %24’ü “hiçbir zaman” ya da “yılda bir veya daha az” kıldığını ifade etti.
Ramazan orucu, toplumda en yaygın dinî pratik olarak öne çıktı
Katılımcıların %76’sı Ramazan ayında “her zaman” veya “sık sık” oruç tuttuğunu belirtti. %9’u orucu “ara sıra” tuttuğunu ifade ederken, %16’sı “hiçbir zaman” oruç tutmadığını söyledi. Beş vakit namaz ve cuma namazıyla karşılaştırıldığında oruç, çok daha geniş bir katılımla yerine getirilen bir ibadet olarak öne çıktı.
Kadınların %81’i Ramazan ayında “her zaman” ya da “sık sık” oruç tuttuğunu belirtirken, erkeklerde bu oran %71 oldu.
Oruç tutanların oranı Ege bölgesindedir (%56). Akdeniz (%66) ve Batı Marmara (%65) da görece düşük oldu. Doğu Karadeniz’de (%95) ve Kuzeydoğu Anadolu’da (%97) ise neredeyse tüm katılımcılar oruç tuttuğunu belirtti.
Kadınların büyük bölümü başörtüsü takıyor
Kadınların %54’ü başörtüsü taktığını (her zaman veya sık sık) ifade etti. Buna karşılık, hiç başörtüsü takmadığını söyleyenlerin oranı %44’te kaldı.
Bulgular, eğitim düzeyi yükseldikçe başörtüsü kullanımının azaldığını ortaya koydu. Hiç okul bitirmeyen kadınların %93’ü başörtüsünü “her zaman” veya “sık sık” taktığını belirtti. Bu oran ilkokul mezunlarında %75, ortaokul/ilköğretimde %61, lise mezunlarında %40, üniversite mezunlarında %41 oldu. Ancak lisansüstü eğitim almış olan kadınlarda başörtüsünü düzenli kullananların oranı %24’e düştü.
Dini kurumlara güven düşük
Katılımcıların %58’i Diyanet İşleri Başkanlığına güvenmediğini ya da hiç güvenmediğini ifade etti. Buna karşılık, kuruma güvendiğini ya da tamamen güvendiğini söyleyenlerin toplam oranı %21’de kaldı. Katılımcıların %32’si cami imamlarına güvendiğini (güveniyorum veya tamamen güveniyorum) belirtti. Buna karşılık, imamlara güvenmediğini ifade edenlerin oranı %40 ile daha yüksek bir seviyede çıktı.
Araştırmaya katılanların %70’i dinî cemaat ve tarikatlara güvenmediğini ya da hiç güvenmediğini ifade etti. Buna karşılık, bu yapılara güvendiğini ya da tamamen güvendiğini belirtenlerin toplam oranı %12’de kaldı.
